MUSHAF NASIL HAZIRLANDI

Kur’an-ı Kerim mushaf şekline ne zaman getirildi?

İslam tarihinin önemli noktalarından biri sayılan Kur’an-ı Kerim, mushaf yani, kitap haline getirilmiş şekli ilk defa Hz. Ebu Bekir (RA) devrinde gerçekleşmiştir. Bu dönemde Kur’an sahifeleri biraraya getirilip, ”el-mushaf” adı verilmiştir.

Yemame Savaşı ve diğer savaşlarda Hafız Sahabilerin bir kısmının şehit olması üzerine Hz. Ömer (RA) Kur’an’ın toplanıp biraraya getirilmesi fikrini Halife Hz. Ebu Bekir(RA)a anlatıp, onu ikna etti. Hz. Ebu Bekir(RA)ın emriyle Zeyd bin Sabit’in başkanlığında ki, heyet Kur’an’ın cem edilmesiyle görevlendirildi. Bu konuda Zeyd bin Sabit(RA) şunları dile getirir:

”Yemame savaşında ashabın öldürülmesini müteakib Hz. Ebu Bekir beni çağırttı. Yanına vardım. Yanında Hz. Ömer(RA) da vardı. Ebu Bekir bana dedi ki;

”Ömer bana gelip dedi ki; Yemame de Kur’an Hafızları çok zayiat verdi. Hafızların ölmeleriyle Kur’an’ın bir çoğunun zayi olmasından endişe ediyorum. Bana kalırsa Kur’an’ın cem edilmesi için bir emir çıkarman gerekir.

Ben de Ömer’e şöyle cevap verdim: ”Rasulullah’ın yapmadığı bir işi nasıl yapabilirsin?”

Ömer,”Vallahi bu hayırlı bir teşebbüstür.”dedi.

Sonra bu iş üzerine o kadar durdu ki, neticede Allah kalbime bu işi yatırdı, ben de onun görüşünü benimsedim.”

Zeyd daha sonra,”Ebu Bekir bana dönüp şöyle dedi: ”Sen genç, dinç, zeki bir adamsın. Kimse ittiham edemez. Zaten Rasulullah’ın da vahiy katibi idin. Kur’an metnini topla”

Kur’an’ı hurma dallarından yassı taşlardan ve insanların hafızalarından derlemeye başladım.”(Buhari, Tefsiru’l-Kur’an 20)

Halife Hz. Ebu Bekir, Kur’an cem edilirken Zeyd’e asla hafızasına güvenmemesini, her ayet için iki delil olmak üzere, iki şahıstan yazılı nüsha aramasını emreder.Zeyd başkanlığında ki, heyet Kur’an’ı yazılı malzeme ve ezber yardımıyla eksiksiz olarak topladı ve Halife Hz. Ebu Bekir(RA)ha teslim edildi. Cem edilen Kur’an bütün sahabenin onayını aldı. Derlenen bu metne Abdullah bin Mes’ud(RA)ın tavsiyesi üzerine ”El-mushaf”adı verildi.

”El-mushaf”adı verilen bu ilk nüsha devlet hazinesinde önce Hz. Ebu Bekir, daha sonra Hz. Ömer ve ardından kızı Hz. Hafsa tarafından korundu.

Hz. Osman(RA)ın halifeliği döneminde ise Hz. Hafsa’da korunan bu ilk nüsha yine Zeyd bin Sabit başkanlığında kurulan bir komisyon tarafından 4 veya 7 nüsha olarak çoğaltıldı. Çoğaltılan nüshalar birer rehber hafız eşliğinde Mekke, Kufe, Basra, Şam gibi önemli İslam merkezlerine gönderildi.